Bir önceki yazımda uluslararası fonlardan yararlanmanın sürdürülebilir yolunun hibe peşinde koşan değil, uluslararası konsorsiyumların birlikte çalışmak istediği bir kurum hâline gelmek olduğunu vurgulamıştım.
Peki bu prestijli konuma şans eseri mi gelinir? Elbette hayır. Aranan kuruluşlar, yıllar içinde geliştirdikleri kurumsal alışkanlıklar, çalışma biçimleri ve bilgi birikimleri sayesinde bu konuma gelirler.
Uzun yıllardır proje tasarımı ve kurumsal kapasite geliştirme alanında edindiğim deneyimler bana şunu gösterdi:
Hibe başarısı, proje yazma becerisinin değil, kurumsal yetkinliğin sonucudur. Kurum kültürüne entegre edilmiş, birbirini besleyen bir dizi yetkinliğin.
Bu nedenle proje geliştirmeyi, tek tek hazırlanan başvurular olarak değil, kurumun sürekli işleyen bir sistemi olarak ele almak gerekir.
Bu yaklaşımı Kurumsal Proje Yetkinlik Modeli olarak tanımlıyorum.
Kurumsal Proje Yetkinlik Modeli
Bu modele göre, uluslararası fon ekosisteminde güvenilir ve aranan bir kuruluş olabilmek için kurumların 5 temel yetkinliği birlikte geliştirmesi gerekir.
1. Sorunları Sürekli İzleme Yetkinliği (Kanıta Dayalı İhtiyaç Analizi)
Başarılı kurumlar, çağrı açıldığında sorun aramaz.
Çalıştıkları alanı sürekli izler. Adeta kendi sahalarındaki, sektörlerindeki veya bölgelerindeki sorunları sürekli izleyen bir radara sahiptirler. Hedef grupların değişen gereksinimlerini anlamaya çalışır, veri toplar, araştırmalar yapar ve paydaşlarıyla düzenli iletişim kurarlar.
Ancak bunun da ötesinde, sorunları yalnızca görünen belirtileriyle değil, kök nedenleri ve ortaya çıkardığı sonuçlarla birlikte değerlendirirler.
Çünkü güçlü projeler sorunların doğurduğu sonuçları değil, nedenlerini hedef alır.
Değerlendiricilerin görmek istediği de tam olarak budur: Çözmeye çalıştığınız sorunun gerçekten var olduğunu ve önerdiğiniz çözümün doğru noktaya odaklandığını gösteren sağlam kanıtlar. Değerlendiricinin bir projede en çok aradığı şey, o sorunun gerçekten var olduğuna ve acilen çözülmesi gerektiğine dair sunulan sağlam, kanıta dayalı verilerdir.
2. Proje Düşüncesi Üretme Yetkinliği (Çağrıdan Bağımsız Proje Havuzu)
Reaktif kurumlar çağrı yayımlandığında harekete geçer ve proje üretmeye girişir.
Proaktif kurumlar ise çağrıdan bağımsız olarak sürekli proje düşünceleri geliştirirler. Hibe takvimlerinden bağımsız olarak çalışan bir proje fikir havuzları vardır. Her ihtiyaç analizi, her paydaş toplantısı, her pilot uygulama, her yeni gözlem kurumun proje havuzunu biraz daha zenginleştirir.
Böylece uygun bir çağrı açıldığında sıfırdan düşünmeye gerek kalmaz. Yapılması gereken tek şey, olgunlaşmış proje düşüncelerinden en uygun olanını doğru finansman kaynağıyla eşleştirmektir. Böylece, bir çağrıya yanıt vermek haftalar süren bir panik havasından çıkıp, hazır bir fikrin uyarlanması rutinine dönüşür.
3. Ortaklık Geliştirme Yetkinliği (Güvene Dayalı Uluslararası İş Birliği)
Projeler, logoların yan yana dizilmesiyle değil, birbirini tamamlayan kapasitelerin bir araya gelmesiyle başarıya ulaşır.
Başarılı projelerin temelinde güçlü ortaklıklar vardır. Ancak güçlü ortaklıklar son başvuru haftasında kurulmaz. Uzun süre birlikte çalışan, birbirini tanıyan, güven geliştiren ve ortak üretim kültürü oluşturan kuruluşlar arasında doğar.
Uluslararası ağlarda görünür olmak elbette önemlidir. Fakat görünürlük tek başına yeterli değildir. Aranan bir ortak olmak, o ağa (network) yalnızca almak için değil, değer katmak için girmek demektir. Kurumunuzun uzmanlığını, daha önce yarattığınız ölçülebilir faydaları ve iş yapma disiplininizi uluslararası platformlarda doğru iletişim araçlarıyla görünür kılmalısınız. Çünkü uluslararası konsorsiyumlar yalnızca görev paylaşacak ortaklar değil, sorun çözebilecek, sorumluluk üstlenebilecek ve güven veren kurumlar ararlar.
Proje dünyasında güven, en değerli sermayedir.
4. Proje Tasarlama Yetkinliği (Mantıksal Çerçeve ve Etki Odaklı Tasarım)
İyi bir fikir, doğru tasarlanmadığı sürece sadece bir temennidir. Başvuru formunu doldurabilmek de proje tasarlayabilmek anlamına gelmez.
Proje tasarlama yetkinliği faaliyetleri ardı ardına sıralamak değildir. Sorunları sistematik biçimde analiz edebilmeyi, neden-sonuç ilişkilerini kurabilmeyi, ölçülebilir çıktılar ve sonuçlar oluşturabilmeyi, mantıksal sonuç zinciri kurabilmeyi, riskleri öngörebilmeyi ve sürdürülebilir etkiyi planlayabilmeyi gerektirir.
Bu nedenle güçlü kurumlar, Proje Döngüsü Yönetimini (PCM) ve Mantıksal Çerçeve Yaklaşımını (LFA) yalnızca bir proje hazırlama yöntemi olarak değil, kurumsal düşünme biçimi olarak benimser.
Aynı zamanda bağımsız bir değerlendiricinin metni nasıl okuyacağını ve hangi soruları soracağını öngören bir “değerlendirici bakış açısına” da sahiptirler.
Aranan kuruluşları farklılaştıran en önemli özelliklerden biri de budur.
5. Kurumsal Öğrenme Yetkinliği (Ölçme, Değerlendirme ve Sürekli Gelişim)
Başarılı kurumlar, proje bitiminde yalnızca final raporunu teslim edip dosyayı kapatmazlar. “Neyi iyi yaptık?”, “Nerede zorlandık?” ve “Yarattığımız kalıcı fayda ne oldu?” sorularını sorarak projeyi bir kurumsal öğrenme aracına dönüştürürler.
Başarılar değerlendirilir. Eksiklikler analiz edilir. Deneyimler kurum içinde paylaşılır. Bilgi kişilere bağlı kalmaz, kurumsallaşır.
İzleme ve değerlendirme süreçlerinden elde edilen bulgular, kurumun bir sonraki sorun analizi sürecini (1. Yetkinlik) besler ve böylece kurum sürekli kendini geliştiren bir öğrenme döngüsünü tamamlamış olur.
Bu Yetkinlikler Birbirini Besleyen Bir Sistemdir
Hibe için aranan kuruluş olmak bir sonuçtur. Bu sonucu doğuran şey ise yukarıda sıraldığım 5 yetkinliği bir kurum kültürü haline getirebilmektir. Bu yetkinlikleri inşa etmeye bugünden başlayın, göreceksiniz ki doğru çağrılar ve doğru ortaklar sizi kendiliğinden bulacaktır.
Burada söz konusu olan beş ayrı beceri değil, birbirini sürekli besleyen bir kurumsal proje geliştirme sistemidir. Bu beş yetkinlik bir araya geldiğinde kurumların yaklaşımı değişir. Artık “Bu çağrıya nasıl başvuralım?” sorusu sorulmaz. Onun yerine şu soru gelir: “Biz hangi sorunu çözmeye hazırız ve bunu destekleyecek en uygun çağrı hangisi?”
Sonuçta hibe kazanmak da amaç olmaktan çıkar. İşte bu değişim, hibe arayan kuruluş ile hibe için aranan kuruluş arasındaki en önemli farktır. Çünkü hibe programları, başvuru formunu doldurabilen kuruluşları değil, sorunları anlayan, çözüm geliştiren ve bunu uygulayabilecek kapasiteye sahip kurumları desteklemek ister.
Yeniden görüşünceye dek, “öğrenmeye devam edin!”
Kurumunuzu hibe için aranan bir yapıya dönüştürmek için ilk adımı bugün atın! Kurumunuza özel Proje Yetkinlik Modelini geliştirmek için yol haritasını birlikte kurgulayalım:
Yorumunuzu Ekleyebilirsiniz