Proje Yazmayla Yetinmeyin, Proje Tasarımcısı Olmayı Öğrenin

Proje Yazmakla Yetinmeyin, Proje Tasarımcısı Olmayı Öğrenin

Eğer proje tasarımı size karmaşık geliyorsa, bu çoğu zaman konunun kendisinden değil, şimdiye dek edindiğiniz bilgilerin yetersizliğinden kaynaklanır. Doğru bilgi ve yöntemle her şey sadeleşir ve yerli yerine oturur. Bir projeyi gerçekten anlayarak tasarlamaya başladığınızda, artık neyi nereye yazacağınızı düşünmekle vakit kaybetmezsiniz, neyin neden gerekli olduğunu bilerek ilerlersiniz. Her bölüm, bir sonrakini besleyen bir yapboz parçası gibi yerine oturur.

Bugüne dek yüzlerce kişiye ve onlarca kuruma eğitim verdim. Eğitimler sonrasında sıklıkla duyduğum iki cümle var:

“Bu eğitimi daha önce alsaydım pek çok şeyi farklı yapardım.

Bu kadar sistemli bir bakış açısını daha önce hiç görmemiştim.

Bu sözlerin ardında yatan ortak neden şu: Yalnızca “proje yazmayı” (başvuru formunu doldurmayı) değil, öncelikle mantıksal bütünlük içinde eksiksiz bir “proje tasarımını” öğrenmeye odaklanmamız.

Form Doldurmak Tasarımın Yerini Tutmaz

Çoğu kişi bu ikisi arasındaki kritik farkı ancak başarısızlıkla yüzleşince anlar: Örneğin, proje başvurusu reddedildiğinde…

Yaşanan bu tür hayal kırıklıkları aslında hep aynı gerçeği fısıldar:

“Proje geliştirmek yalnızca form doldurmak değildir.”

Çünkü bir projeyi başarılı kılan şey, “nasıl yazılır?” sorusunun ötesine geçip, “NEDEN öyle yazılır?” sorusunun yanıtını kavrayabilmekte saklı. Ne demek istediğimi eğitimime katılanlar çok iyi anlıyor.


Binlerce insan bu yöntemleri öğrendi, uyguluyor ve başarılı sonuçlar elde ediyor. Öğreneceğiniz bilgileri uygularsanız daha önce ulaşılmış başarılara sizin de ulaşmamanıza hiçbir neden yoktur.

Avrupa Birliği Projeleri Kitap

Form Doldurmak Son Adımdır

Projeler yalnızca fikir değil, kuralları, yapısı ve kendi dili olan sistemlerdir. Başvuru formunu doldurmak o sistemin son adımıdır, ilk adımı değil —ama çoğu zaman ne yazık ki oradan başlanıyor.

Oysa başvuru ekranına yazdığınız her şey aslında zihninizdeki tasarımın dışa vurumudur. Formdaki her kutucuk aslında kafanızdaki stratejinin bir parçasını yansıtır. “Hedef kitle” yazdığınızda, bu sadece bir tanım değil, o kitlenin ihtiyaçlarını nasıl analiz ettiğinizin göstergesidir. “Bütçe” yazdığınızda, bu sadece sayı değil, kaynakları nasıl önceliklendirdiğinizin yansımasıdır.

Proje tasarımı, kuralları olan mantıksal bir yapıya dayanır. Üstelik yalnızca bu kuralları bilmek yetmez. O kuralları işleterek geleceği tasarlamak, hedefe giden adımları tutarlı biçimde kurgulamak gerekir.

Eğitimlerimizin Farkı Ne?

Daha önce benzer konulu eğitim alanlar şu yanılgıya düşebiliyor:

Eğitimlerin hepsi aynı. Gidiyorsunuz, kalıp anlatımlar, bir dizi şema görüyorsunuz. Hoca size soruların nasıl yanıtlanacağını söylüyor, siz notlarınızı alıyorsunuz. Ama sonradan gerçekte hiçbir şey kazanmadığınızı fark ediyorsunuz. Kafanızda netlik oluşmuyor. Bu durumu hocalara sorduğunuzda da genellikle aldığınız yanıt şu oluyor: Zamanla oturur’ .

Bu konuyu yazmamın nedeni bu: Eğitimlerimizin neden farklı olduğunu, bu farkın nereden geldiğini ve neden bu kadar etkili sonuçlar doğurduğunu anlatmak. Yalnızca proje başvuruları hazırlayan bir uzman olarak değil, aynı zamanda, sunulan proje başvurularını Avrupa Komisyonu adına değerlendiren tarafta görev yürüten biri olarak yazıyorum. Yani hem yazan hem de okuyan tarafın perspektifinden bakarak.

Yöntem Farkı: Ezber Değil, Anlayış

Varsayalım bir enstrüman çalma eğitimi alıyorsunuz. Birinci yöntemle hocanız elinize bir enstrüman veriyor ve bir ezgiyi karşınızda çalarak size de çaldırmaya çalışıyor. O çalıyor, siz izliyor, anlamaya çalışıyor ve gördüğünüzü tekrar ediyorsunuz.

Ama ikinci bir eğitim düşünün: Hoca, elinize hemen enstrümanı vermiyor ve çalmaya başlamanızı beklemiyor. Önce notaları tanıtıyor ve nota okumanın mantığını öğretiyor. Sonra bu notaların enstrüman üzerindeki karşılığını gösteriyor. Bu ikisini öğrendikten sonra önünüze artık hangi nota gelirse gelsin oturup çalarsınız. Eğitim budur ve ben de bu yolu izliyorum.

Fark burada: Ezber bilgi değil, düşünme sistematiği kazandırmak. Bunun için eğitim katılımcılarıma öncelikle projelerin taşıyıcı unsurlarını, yapı taşlarını örneklerle tanıtıyor, böylece adeta bir şifre çözücü gibi mantığını kavramalarını sağlamaya odaklanıyorum. Bu sayede adeta dekoderin şifresini kırmış gibi hissediyor ve inanılmaz hızlı öğreniyorlar. Ve sonuçta yalnızca bilgi sahibi değil, aynı zamanda karar verici oluyorlar.

“Nasıl” Değil, “Neden Öyle Yazılır?”

İşte bu nedenle, eğitimlerimde yalnızca “nasıl yazılır” değil, “neden öyle yazılır” sorusunun yanıtı üzerinde duruyoruz. Sunduğum sistem, hiçbir kaynakta bu açıklıkla yer almaz.

Katılımcılar yalnızca finansman başvurusu yapmayı değil, projelerin mantığını çözmeyi; ezberlemeyi değil, analitik düşünerek karar vermeyi öğrenir. Bu da onları form doldurucu olmaktan çıkarıp güçlü bir tasarımcı konumuna getirir.

Kalıplaşmış şemalar ve ezber bilgilerle sınırlı kalan eğitimler bu düşünsel donanımı kazandırmaktan çok uzaktır. Sizi bir karar verici değil, sadece talimat uygulayıcısı yaparlar. Eğer bir eğitimden sonra yeni bir fikirle karşılaştığınızda ne yapacağınızı bilemiyorsanız, ortada ciddi bir eksiklik var demektir.

AVRUPA BİRLİĞİ PROJE TASARIM VE YÖNETİMİ EĞİTİMİ Mantıksal Çerçeve Yaklaşımına Dayalı Proje Döngüsü Yönetimi (PCM)

Sonuç

Yeni başlayan veya deneyimli olmanız fark etmez. Proje tasarım süreçlerinde başarılı olabilmek için işin temel mantığını kavramanız gerekir.

Çünkü güçlü proje, yalnızca doğru yazılan değil, doğru tasarlanan projedir.

Eğer siz de proje yazarlığı ötesinde proje tasarımcısı olmak istiyorsanız, güçlü bir eğitimle bu yolculuğa başlayabilirsiniz.

Yeniden görüşünceye dek “öğrenmeye devam edin!”

Yazar Hakkında

Baki Karaçay (MPA)

Proje Tasarım ve Yönetimi Eğitmeni, Danışman, ICF Mentör (iO Akademi) • Bağımsız Değerlendirici • 25+ yıl kurumsal deneyim sahibi Kamu Yönetimi Uzmanı (YL) ve Mühendis • Antalya Valiliği AB Projeleri Koordinatörü (2009-2020) • Avrupa Birliği Projeleri kitabının yazarı • Sosyal Psikoloji meraklısı • Fotoğraf gönüllüsü • Bağlama sanatçısı.

Yorumunuzu Ekleyebilirsiniz