Blog Fotografi Fotografi İpuçları

Üçte Bir Kompozisyon Kuralının Ardındaki Altın Oran ve Gizemi

Fotoğrafta kompozisyonun temel bir tekniği olarak bilinen üçte bir kuralının ardındaki altın oran ve altın noktaların gizemini öğrenin.

İnsan gözünün fotoğraflarda estetik açıdan sürekli olarak üçte bir kuralına uygun görüntüleri tercih etmesinin ardındaki “altın oran” nedir? Antik çağlardan beri doğanın denge ve güzellik ölçüsü olarak kabul edilmiş ve insan bedeninde de sıklıkla karşılaştığımız söylenen altın oran hangi özelliğe sahip? Mısır piramitlerinden Leonardo da Vinci’nin eserlerini içine alan bilim ve sanat tarihinde güçlü bir rol oynayan bu ölçü nasıl hesaplanıyor? İşte yanıtlar.

Altın Oran: 1,618

Phi (“fi” diye okunur) sayısı olarak da bilinir. Fiziksel evrende birçok şey bu ilginç değerin sayısal ve geometrik izlerini taşıyor. Zihnimiz altın oran doğrultusunda şekillenen görüntüleri estetik ve güzel buluyor.

1,618 birim uzunluğunda bir çizgi düşünün. Bu çizgiyi 1 birimden bölün. Ortaya 1 birim ve 0,618 birim iki parça çıkacaktır.

Altın oranın özelliği şu: Büyük parçanın küçük parçaya oranı (1/0,618), bütünün büyük parçaya oranına (1,618/1) eşit. Birbirlerine oranı aynı zamanda birbirleriyle toplamlarına eşit. Eğer bunu, her sayı kendinden önce gelen iki sayının toplamından oluşacak şekilde sayılarla ifade edersek, şu diziye erişiriz: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946, … Bu sayı dizisi 13. yüzyılda yaşamış İtalyan matematikçi Fibonacci’nin adıyla anılır.

Bütün ile parçaları arasındaki bu sayısal ve geometrik bağlantının sonuçlarıyla doğada sıkça karşılaşıyoruz. Örneğin, papatyaların yaprak sayısı bu oranı (21, 34, 55, 89 / Fibonacci sayılarını) izliyor. Kovanlarda yaşayan dişi arıların sayısının erkek arıların sayısına oranı yine altın oranı veriyor.

Doğadaki Sarmallarda Altın Oran

Kenarlarının oranı altın orana eşit (uzun kenarı 1,618 birim, kısa kenarı 1 birim) olan dikdörtgene  “altın dikdörtgen” denir. Bu dikdörtgenin kısa kenarını uzun kenar kabul eden bir dikdörtgeni bunun içine çizdiğimizi varsayalım. Sonra bu dikdörtgenin içine, sonra onun içine gittikçe küçülen altın dikdörtgenleri çizelim. Sonuçta karşımıza şekildeki gibi sarmal bir yapı çıkacaktır. Bu dikdörtgenlerin kenar uzunlukları sırasıyla Fibonacci sayılarını verir.

İçiçe çizilen altın dikdörtgenler bir sarmal yapıya işaret ediyor.

Altın oranla meydana gelen sarmal yapı (altın sarmal) birçok canlı ve cansız varlığın biçimini oluşturur. Ayçiçeği ve kozalak üzerindeki dizilimlerde bu sarmal bulunur. Altın oranlı bu sarmal yapı salyangozun kabuğunda da aynı orandadır. Deniz kabuğu ve yumuşakçalar bu şekilde büyürler.

Sedefli deniz kabuğu ve yumuşakçalar altın oranlı sarmal şeklinde büyürler.

Evrende bu oranı barındıran birçok spiral galaksi olduğu tahmin edilmektedir.

Makrodan mikroya her düzeyde yapılanmalarda altın oranlı sarmalı görmek mümkün.

İnsan Bedeninde Altın Oran

İdeal ölçülere sahip bir insan yüzünde sayısız altın oran örnekleri görmek mümkün. Kafamızdaki tepe noktasından spiral bir eğri yaparak çıkan saçlarımızın izlediği spiralin eğrilik açısı altın oranı verir. Kolumuzun tamamının dirsek üstünde kalan bölüme oranı altın oranı vereceği gibi dirsek altından bileğe kadar olan kısmın elin uzunluğuna oranı da altın oranı verir. Parmaklarımızın üst boğumunun alt boğuma oranı ile tamamının üst boğuma oranı yine altın oranı verir.

Bilim ve Sanat Tarihinde Altın Oran

Mısırlılar Keops Piramidi’nin tasarımında bu oranı kullanmışlar. Her bir piramitin tabanının yüksekliğine oranı yine altın oranı verir. Yunanlar, Parthenon’un tasarımını altın orana dayandırmışlar. Rönesans sanatçıları altın oranı tablolarında ve heykellerinde denge ve güzelliği elde etmek amacıyla sıklıkla kullanmışlar. Örneğin Leonardo da Vinci, Son Yemek adlı tablosunda, İsa’nın ve havarilerin oturduğu masanın boyutlarından, arkadaki duvar ve pencerelere kadar altın oranı uygulamıştır. Mona Lisa tablosunun boyunun enine oranı da altın oranı verir.

Altın Oran ve Fotoğraflarda Üçte Bir Tekniği

Sonuç olarak tekrar edersek…

Fotoğrafta kompozisyonun temel bir tekniği olarak bilinen üçte bir kuralı, aslında altın oranla oluşan bir dikdörtgendeki altın noktalara en yakın hayali dört bölgeye işaret eder. Önemli görsel elemanların fotoğrafta bu bölgelere yerleştirilmesi, görüntülerin estetik açıdan göze hitap etmesini sağlar ve konuyu daha dikkat çekici hale getirir. Üçte bir kuralı konusunu buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Görüşmek üzere. Fotoğraf çekmeye devam edin!

Bu bilgileri yararlı bulduysanız daha çok fotoğrafseverin haberdar olması için lütfen aşağıdaki Facebook, Twitter, LinkedIn, Google+ renkli ikonlarına tıklayarak beğenin, paylaşın ve yorumlayın!

Yazar hakkında

Baki Karaçay

20 yılı aşkın süre profesyonel tecrübe sahibi Mühendis ve Kamu Yönetimi Uzmanı. Halen Antalya Valiliği Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Bürosu'nda Koordinatörlük görevini yürütüyor. Çokuluslu AB Projeleri yanısıra Proje Döngüsü Yönetimi Eğitmenliği yapıyor. Gönüllü olarak Fotoğrafçılık ve Kayak dersleri veriyor, bağlama çalıyor. Ödüllü fotoğrafları ve yayınlanmış yazıları var.

Yorumunuzu Ekleyebilirsiniz