Fotografi İpuçları

Pozlama Telafisi Nedir? (+/-) Pozlama / Poz Telafisi Nasıl Yapılır?

Diyafram öncelikli, Enstantane öncelikli, Program ve Manüel fotoğraf çekim modlarında pozlama telafisi yapmayı en kolay şekilde öğrenin.

Pozlama telafisi, kameranızın özelliklerini kullanarak daha iyi fotoğraflar çekmeniz için bilmeniz gereken önemli bir konu. Ancak birçok fotoğrafçı bu konuda bir karmaşa yaşar. Bunun nedeni, poz telafisi göstergesinin işlevinin çekim modlarında faklılaşmasıdır. Bu yazıda poz telafisinin farklı çekim modlarında nasıl çalıştığını okuyacak ve kameranızın sunduğu bu özelliği daha etkin kullanarak birbirinden güzel fotoğraflar çekebileceksiniz.

Poz telafisi yerine, poz dengeleme veya pozlandırma dengeleme ifadelerini de kullanabilirsiniz.

Pozlama telafisi nedir, ne işe yarar?

pozlama telafisi

Kamera çekim modları yazısından hatırlayacağınız üzere (yazıyı okumak için buraya tıklayın), kameralar kendi ölçümlerine göre bize sürekli doğru pozlama değerleri önerirler. Bunu yaparken kameramız seçtiğimiz çekim moduna göre pozlama üçgeni elemanlarının —diyafram, enstantane, ISO— değerlerini belirler. Kameramızın kendi ölçümlerine göre ideal pozlamayı belirlemesi için poz göstergesi normalde ‘sıfır’ değerinde bulunur. Ancak ters ışık, aşırı kontrast gibi bazı yanıltıcı ışık durumlarında kameralar hatalı ölçümler yapabilir. Yani poz değeri ‘sıfırda’ olmasına rağmen istediğinizden daha karanlık veya daha aydınlık sonuçlar verebilir. Veya siz fotoğrafı, kameranın kendi ölçümlerine göre belirlediğinden daha karanlık veya daha aydınlık çekmek isteyebilirsiniz.

Poz veya pozlama telafisi (exposure compensation) ile anlatılmak istenen şey, kameranızın yapacağı pozlamayı manuel olarak önceden azaltma veya artırma (karartma veya aydınlatma) işlemidir —pozlama üçgeni elemanlarına dokunmadan. Bunu kameranızın yanıldığı durumlarda da yapabilirsiniz, siz öyle istediğiniz için de yapabilirsiniz. Diğer bir ifadeyle, poz telafisi, pozlama konusunda sizin önceden kameranızı yönlendirmenizdir. Kameranıza kendi ölçümlerinden daha karanlık veya daha aydınlık çekim yapması için önceden ayar vermenizdir. Bununla istediğiniz farklı sonuçları alabileceğiniz gibi oluşabilecek yanlış pozlama sorunlarının da önüne geçebilirsiniz.

Pozlama telafisi nasıl yapılır?

Çekeceğiniz fotoğrafın aydınlık durumunu önceden görmemiz için DSLR kameralar üzerinde görseldeki gibi poz/pozlama göstergesi bulunur. Pozlama konusunda yaşanabilecek sorunlara çare olarak veya isteğinize göre sonuçlar almak üzere buradan poz telafisi yapabilirsiniz.

Poz / pozlama telafisi göstergesi

Pozlama telafisi göstergesi

Pozlama telafisi yapmak demek, bu göstergedeki ibreyi eksi (–) veya artı (+) yönde ilerletmektir. Böylece ibre – yönde ilerletildiği zaman o düzeyde daha karanlık veya + yönde ilerletildiği zaman ise o düzeyde daha aydınlık fotoğraflar elde edersiniz.

Pozlama telafisi genelde “Ev” (Exposure value /Pozlama değeri) ile ifade edilir. “Ev” değeri varsayılan olarak tüm kameralarda “0” (sıfır) üzerinde bulunur. Eğer fotoğrafınızın kameranızın ölçümlerinden daha az pozlanmasını —yani daha karanlık çıkmasını—istiyorsanız eksiye doğru, daha fazla pozlanmasını —yani daha aydınlık çıkmasını— istiyorsanız artıya doğru bir değer vermemiz gerekir. Bunun için kompakt ve yarı profesyonel kamera modelleri +3 ve –3, profesyonel kameralar ise +5 ve –5’e kadar pozlama telafisi yapma imkânı sunar. Bu duraklar arasında 1/2 ya da 1/3 basamaklarla poz düzeltmesi (telafisi) yapabilirsiniz. Poz telafi değerleri EV+2, EV-2 gibi şekillerde yazılır.

Yarı otomatik çekim modlarında poz telafisi

Poz telafisi ile kameramızın kendi ölçümlerine göre yaptığı pozlamayı yönlendirdiğimize göre, öncelikle poz telafisinin yalnızca yarı otomatik çekim modlarında kullanabileceğimiz bir fonksiyon olduğunu akılda tutmamız gerekir. Tam otomatik modda poz telafisi yapamazsınız, Manuelde ise durum farklılaşır. Buna göre, Diyafram öncelikli (Av/A), Enstantane öncelikli (Tv/S) ve Program (P) modlarında çekim yaptığınızda eğer kameranız kendi ölçümlerine göre yanılıyor ve —veya zevkinize göre— fotoğrafınız istediğiniz aydınlıkta çıkmıyorsa, poz telafisini kullanarak kameranızın tutturmasını istediğiniz poz değerini önceden kendiniz belirleyebilirsiniz. Bu değerler örneğin –1/3, +2/3 gibi ara duraklar olabileceği gibi, –1 veya +1 gibi tam duraklar da olabilir ve böylelikle + veya – yönde poz telafisi yapmış olursunuz.

Manuel modda poz telafisi

Manuel modda pozlama üçgeni elemanlarının (diyafram, enstantane, ISO) kontrolünü tamamen biz ele alırız. Bu nedenle manuel çekim modunda poz göstergesi farklı bir işlev kazanır ve pozlama üçgeni elemanlarına bizim verdiğimiz değerlere karşılık nasıl bir pozlama elde edeceğimizi gösterir.

Manuel modda çekim yaparken pozlama üçgeni elemanlarına normalde poz göstergemiz sıfır değerini tutturacak değerler veririz. Ancak eğer poz değeri ‘sıfırda’ olmasına rağmen istediğimizden daha karanlık veya daha aydınlık fotoğraflar elde ediyorsak, bu durumda kameramıza yeni bir poz değeri verebiliriz. Bunun için eğer fotoğrafımızın daha az pozlanmasını istiyorsak eksiye doğru, daha fazla pozlanmasını istiyorsak artıya doğru bir değer vermemiz gerekir.

Poz telafisi konusunda artık karmaşa yaşamayacaksınız

Burada verdiğim bilgi, pozlama telafisi ile ilgili yaşanan karmaşayı tamamen ortadan kaldırmanızı sağlayacak.

Yarı otomatik modlarda pozometreyi nerede bırakırsanız orada kalır ve verdiğiniz + veya – değerlerle siz kameranıza nasıl bir fotoğraf istediğinizi anlatmış olursunuz. Diğer bir ifadeyle, yarı otomatik modlarda poz telafisi ile oynayarak kameranızı siz yönlendirirsiniz.

Manuel modda ise poz göstergesi (pozometre) size, yaptığınız ayarlara karşılık elde edeceğiniz fotoğrafın aydınlık durumunu anlatır; ışık durumuna göre sürekli oynar, hareket eder ve böylece kameranız sizi yönlendirir.

Dolayısıyla şunu söyleyebiliriz: Yarı otomatik modlarda poz telafisi işlevi gören gösterge sabittir; manüel (M) modda ise bu gösterge hareketli pozometre görevi üstlenir, artık yaptığımız ayarlara göre elde edeceğimiz pozlama durumunu gösterir hale gelir.

Özetle…

Kameramızın kendi ölçümlerinin sonucunda verdiği pozlama değerinin dışında, istediğimiz farklı bir pozlamayı yapabilmemiz için kameralarımızda bir poz göstergesi yer alır. Bu göstergede varsayılan olarak pozlama değeri “0” (sıfır) üzerinde bulunur. Bu gösterge yarı otomatik modlarda (Av/A, Tv/S ve P) “poz telafisi”, manuel modda (M) ise “pozometre” görevi üstlenir.

Yarı otomatik modlarda biz kameramıza istediğimiz pozlamayı anlatırız; manuel modda ise yaptığımız ayarlara karşılık nasıl bir pozlama elde edeceğimizi kameramız bize anlatır.

Yarı otomatik modlarda + veya – yönde poz telafisi yaparak kameramızı yönlendirebilir, pozlama üçgenine dokunmadan fotoğraflarımızın daha aydınlık veya karanlık çıkmasını sağlayabiliriz.

Pratik yaptıkça bu konuda tecrübe kazanabilir, hatta gözünüzü vizörden ayırmadan tüm bu ayarları değiştirebilir ve kolayca takip edebilir hale gelebilirsiniz.

Başka bir yazıda görüşmek üzere! Fotoğraf çekmeye devam edin!

Bu bilgileri yararlı bulduysanız, daha çok fotoğrafseverin yararlanması için paylaşın ve yorumlayın!

Paylaşmak önemsemektir.

Yazar Hakkında

Baki Karaçay

20 yılı aşkın süre profesyonel tecrübe sahibi Mühendis, Yönetici ve Eğitmen. Halen çokuluslu AB projelerinde Koordinatörlük ve Proje Döngüsü Yönetimi (PCM) Eğitmenliği görevlerini yürütüyor. Gönüllü olarak fotoğrafçılık, kayak ve bağlama dersleri veriyor. Ödüllü fotoğrafları ve yayınlanmış yazıları var.