Fotoğraflarda Dinamik Aralık Nedir? Yüksek Dinamik Aralık (HDR) Nasıl Elde Edilir?

Fotoğrafçılığınızı biraz ilerlettiğinizde aklınıza yeni sorular gelmeye başlar. Fakat bazen ne kadar araştırsanız da ihtiyacınız olan cevabı bulamaz, konuyu öylece kabul etmek durumunda kalırsınız. Bunlardan birisi, fotoğraflardaki fazla kararma veya parlama sorunu. Görüntüdeki aydınlık kısımları esas alarak pozlama yaptığınızda, fotoğrafta gölge kısımların fazlaca karardığı dikkatinizi çekmiş olmalı. Benzer şekilde, karanlık kısımlara göre pozlama yaptığınızda ise fotoğrafta aydınlık kısımların fazlaca açıldığı. Bu yazıda bunun nedenini göreceğiz.

Kameralar ışığı düşük dinamik aralıkta algılar

Bir fotoğraftaki aydınlık yüzey ile karanlık yüzey arasındaki ışık farkı, fotoğrafın “dinamik aralığı” (dynamic range / DR) olarak tanımlanır. Fotoğrafı oluşturan görüntüde parlayan ışık kaynağı ile karanlık gölge alanlar birarada bulunduğu durumlarda, görüntünün dinamik aralığı geniş olarak nitelenir. Gözümüzle baktığımız fiziksel dünyadaki bir görüntüyü geniş dinamik aralıkta görürüz —yani hem aydınlıktaki hem de gölgede kalan nesnelerin özelliklerini rahatlıkla seçebiliriz. Öte yandan DSLR kameraların algılayabileceği ışık şiddeti belirli sınırlar içerisindedir ve bu değerlerdeki fotoğraflar gözümüze göre daha düşük dinamik aralıkta kalır.

Eğer fotoğrafı oluşturan görüntüde dinamik aralık çok fazla ise, yani güçlü ışık alan aydınlık bölgelerle birlikte koyu gölge alan bölgeler varsa, bunların arasındaki ışık farkı kameranın algılayabileceği kapasitenin dışında kalır. Dolayısıyla böyle bir karede güçlü ışık alan bölgeler aşırı parlarken, gölgede kalan bölgeler aşırı kararır. Bu nedenle, aydınlık kısımların detayını yakaladığınızda gölge kısımların karardığını, diğer taraftan gölge kısımların detayını yakaladığınızda aydınlık kısımların açıldığını ve parladığını görürsünüz. Gözle algıladığımız gibi hem aydınlık hem de karanlık alanların detayını fotoğrafta görebilmek ancak farklı poz değerlerinde —daha aydınlık, normal ve daha karanlık— çekilmiş birden fazla kareyi biraraya getirdiğimizde mümkün olur.

Farklı pozlamalarla dinamik aralığı kaydırabiliriz

Örneğin, -2, 0 ve +2 poz değerlerine göre Simena’da (Kaleköy) çektiğim buradaki 3 fotoğrafa bakalım: Normal ışık değerlerine göre çekilen ortadaki fotoğrafta fazla aydınlık ve karanlık alanlardaki detayları göremiyoruz. Öte yandan, +2 pozlamayla çektiğim sağdaki fotoğrafta yoğun aydınlık detaylar kaybolurken, -2 pozlamayla çektiğim soldaki fotoğrafta bu kez yoğun karanlık alanların detayı kayıp görünüyor. Oysa gözümüzle aynı manzaraya baktığımızda hem gölge detayları hem de aydınlık detayları birarada açıkça görebiliriz.

Kameramızla elde ettiğimiz bir fotoğraf hiçbir zaman gözün gördüğü gibi yüksek bir dinamik aralık sunmaz. Kadrajımızdaki en parlak veya en karanlık bölgeleri ne kadar optimize etmeye çalışırsak çalışalım, her zaman bu düşük dinamik aralık sınırları içerisinde kalacağı için istenilen sonucu vermeyecektir. Bunu gidermek için yapılabilecek şey, farklı yüksek ve düşük poz değerlerinde çekilmiş fotoğrafların istenen kısımlarını bir yazılım sayesinde tek karede birleştirmektir. Böylece yukarı ve aşağı doğru kaydırılan dinamik aralıkları biraraya getirip dinamik aralığı yükseltebiliriz.

Fotoğrafların dinamik aralığını artırmak mümkün

İşte bu noktada farklı ışık değerlerinin optimize edilmesi ve kadrajımızın içinde kalan her noktanın —ister gölge, ister ışıkta kalan yüzey— patlama veya kararma yapmadan en iyi şekilde algılanması için, dinamik aralığın yükseltilmesine yardımcı programlar devreye girdi. Son yıllarda geliştirilen bu fotoğraf işleme yazılımları sayesinde dijital fotoğrafların dinamik aralığını artırmak mümkün. Farklı pozlanmış en az 3 fotoğrafın bu yardımcı programlarla işlenmesiyle kazanılan dinamik aralığa yüksek dinamik aralık (High Dynamic Range / HDR) denir. -2, 0 ve +2 pozlama değerleriyle çekilen 3 görüntüyü birleştirdiğinizde, hem gölge detayının hem de ışık detayının tek bir fotoğrafta daha belirgin olması mümkün hale gelir. Örneğin bu işlemi Lightroom CC’de yaptığınızda elde ettiğiniz yeni HDR görüntü için pozlamayı -10 ile +10 değerleri arasında değiştirmeniz mümkün hale gelir. Oysa birleştirme öncesinde her bir standart görüntünün pozlama aralığı -4 ile +4 arasında kalmaktadır. (Lightroom ile nasıl HDR fotoğraf oluşturabileceğinizi öğrenmek isterseniz buraya tıklayın.)

Sonuçta şunu söyleyebiliriz: Kameralar ışığın şiddetini düşük bir aralıkta algıladığı için bu aralık dışında kalan alanlar fotoğrafta parlar veya kararır. Gözümüzle gördüğümüze yakın görüntüler elde edebilmek, ancak farklı poz değerlerinde çekilmiş birden fazla görüntüyü birleştirerek dinamik aralığı yükseltmekle mümkün olur.

Görüşmek üzere. Fotoğraf çekmeye devam edin!

Lightroom ve Photoshop dahil Adobe’nin tüm fotoğrafçılık araçlarının en son versiyonlarını topluca edinmek isterseniz buraya tıklayarak hesaplı fiyata satın alabilirsiniz.

Email grubuna kaydınızı yaparak devam edecek bilgilendirmelerden haberdar olabilirsiniz. Bu bilgileri yararlı bulduysanız, Facebook, Twitter, LinkedIn, Google+ gibi sosyal medya çevrelerinizin de haberdar olması için, lütfen aşağıdaki renkli ikonlara tıklayarak beğenin, paylaşın ve yorumlayın!


Takip edin

Baki Karaçay

20 yılı aşkın süre profesyonel tecrübe sahibi Mühendis ve Kamu Yönetimi Uzmanı. Halen AB Projeleri Koordinatörü ve Proje Döngüsü Yönetimi Eğitmeni görevlerini yürütüyor. Fotoğraf çekmeye üniversite yıllarında, dijital fotoğrafa ise yoğun olarak 2011'de başladı. ANFAD Temel Fotografi Eğitimlerinde Çekim Teknikleri ve Kompozisyon dersleri veriyor.
Takip edin