‘De’ ve ‘Da’ Ne Zaman Ayrı, Ne Zaman Bitişik Yazılır?

Öncelikle Türkçe’yi özenli kullanma gayretinizden dolayı tebrikler ve teşekkürler.

‘Dahi’ anlamındaki ‘de’ ve ‘da’nın ayrı yazılması birçok kişiye hayli kafa karıştırıcı görünüyor. Sosyal medya, özellikle Twitter kullanımı yaygınlaştıkça bu konuda beklenmedik düzeyde bir sorun yaşandığına tanık olduk. Bu karışıklığı ortadan kaldırmak için kolay bir formül var. İşte size ‘de’ ve ‘da’yı hatasız kullanmanın yolu. (Siz de sevdiklerinize iletin :)

‘De’ ve ‘da’ların ayrı mı bitişik mi yazılacağını nasıl anlarsınız?

Sağlamasını yapın! Ayrı yazılan ‘de’ ve ‘da’ cümleden çıkarılırsa cümlenin temel anlamı bozulmaz. Bunun için ‘de’yi veya ‘da’yı cümleden çıkarıp, cümleyi tekrar okuyun. Cümle anlamsız hale gelmiyorsa, ayrı yazılır.

Örnek: Ayşe de kitap okuyor → Ayşe kitap okuyor.

Oysa bitişik yazılan ‘de’ ve ‘da’yı çıkarıp okursanız, anlamın bozulduğunu göreceksiniz.

Örnek: Masada üç kitap var → Masa üç kitap var.

‘De’ ve ‘da’ neden ayrı yazılır?

Yanıt çok net: Çünkü, ayrı yazılan ‘de’ ve ‘da’ birer sözcüktür. Tıpkı ‘sen’, ‘ben’, ‘yaz’, ‘oku’ ve diğer sözcükler gibi. Evet, isim veya fiil veya zarf değil, bağlaç; ama sözcük. ‘Dahi’ anlamına gelir. Herhangi bir sözcüğü diğer sözcüklerle olur olmaz bitişik yazmak yanlış kullanım olduğu gibi, ‘de’ ve ‘da’yı da olur olmaz bitişik yazmak yanlıştır. Üstelik birçok durumda daha vahim bir yanlıştır, çünkü bitişik yazılan durum eki ‘-de’ ve ‘-da’ ile karıştığında tamamen farklı bir anlam ortaya çıkar.

‘De’ ve ‘da’ların ayrı veya bitişik olması ne fark eder?

Aşağıda ‘da’nın ayrı ve bitişik yazıldığı iki cümlenin anlamını karşılaştırıp farkın önemine siz karar verin:

Örnek:

  • Sizin mağaza da satıldı. (Burada satılan şey mağaza.)
  • Sizin mağazada satıldı. (Burada satılan şey mağaza değil, satışın yapıldığı yer mağaza.)

Başka bir sağlama yöntemi

‘De’ ve ‘da’nın ayrı mı, bitişik mi olduğunu anlamanın diğer kolay yolu şu: Cümlede ‘de’ ve ‘da’ yerine ‘dahi’ sözcüğünü kullanın. Anlam bozuluyorsa ‘dahi’ anlamında değildir, ayrı yazılmaz.

Örnekler:

  • Bende bilet var → ? Ben dahi bilet var!
  • Ben de yaparım → Ben dahi yaparım.

Birkaç ilave ipucu:

  • Eylemlerden (fiilden) sonra gelen ‘de’ ayrı yazılır. Örnek: Şimdi gel de inanma!
  • Ayrı yazılan ‘de’ ve ‘da’ hiçbir zaman ‘te’ ve ‘ta’ biçiminde yazılmaz. Yanlışa örnek: Gidip te gelmemek var.
  • Veya anlamına gelen ‘ya da’ içindeki ‘da’ ayrı yazılır: ya da.
  • ‘De’ ve ‘da’ bağlacını kendisinden önceki sözcükten kesme ile ayırmak yanlıştır. Yanlışa örnek: Ayşe’de geldi.

Deneyin, kısa sürede kolaylaşacağını göreceksiniz.

Dilimize hepimizin gerekli özeni göstermesi dileğiyle.


Bu bilgilerden Facebook, Twitter, LinkedIn, Google+ gibi sosyal medya çevrelerinizi de haberdar etmek isterseniz, lütfen aşağıdaki renkli ikonlara tıklayarak beğenin, paylaşın ve yorumlayın!

Bu yazı için kısa URL: goo.gl/JLM4V9

Diğer bazı sözcüklerin ayrı mı, bitişik mi yazıldığını merak ediyorsanız→ Ayrı mı, Bitişik mi? Nasıl Yazılır? Hangisi Doğru?

Takip edin

Baki Karaçay

20 yılı aşkın süre profesyonel tecrübe sahibi Mühendis ve Kamu Yönetimi Uzmanı. Halen AB Projeleri Koordinatörü ve Proje Döngüsü Yönetimi Eğitmeni görevlerini yürütüyor. Fotoğraf çekmeye üniversite yıllarında, dijital fotoğrafa ise yoğun olarak 2011'de başladı. ANFAD Temel Fotografi Eğitimlerinde Çekim Teknikleri ve Kompozisyon dersleri veriyor.
Takip edin

One thought on “‘De’ ve ‘Da’ Ne Zaman Ayrı, Ne Zaman Bitişik Yazılır?”

Comments are closed.