Fotografi İpuçları

Çekim Modları — Fotoğraf Çekiminde Hangi Mod Ne Zaman Kullanılır?

Otomatik, yarı otomatik ve manüel çekim modları nelerdir? Hangi çekim modunu ne zaman kullanacağınızı en kolay şekilde öğrenin.

Çekim modları hakkında yeterli bilgiye sahip olmanız kameranızın özelliklerini istediğiniz gibi kullanmanızı sağlar. İlk bakıldığında karmaşık gelse de çekim modları bir kez okuduğunuzda kolayca kavrayabileceğiniz bir konudur. Bu yazıda kameralarda bize sunulan çekim modlarını tanıyabilir ve hangi çekim modunun ne zaman kullanılacağını kolay ve sistematik bir şekilde öğrenebilirsiniz.

Aşağıdaki açıklamaları okuduktan sonra buraya tıklayın ve online kamera simulatörünü kullanarak bu ekranda farklı çekim modlarında denemeler yapmaya başlayın.

Kamera çekim modları nelerdir? Neye yararlar?

Mod çarkı

Çekim modu kadranı (tekerleği)

Çekim modları, temelde pozlama üçgeni elemanlarının kontrolü ile ilgilidir. Bu elemanlardan hangilerini kameranızın, hangilerini sizin kontrol edeceğiniz, seçeceğiniz çekim moduna bağlı olarak değişir. Böylece, fotoğrafta oluşturacağınız etkiye göre siz yalnızca istediğiniz elamanı veya elemanları yönetmekle meşgul olurken, kameranız diğer değerleri otomatik kontrol ederek işinizi kolaylaştırır. Pozlama üçgeni elemanları (diyafram, enstantane, ISO) ve fotoğraflardaki etkilerini buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Bazı hazır (ön tanımlı) modları da otomatik seçenekler olarak kabul edersek, DSLR kameralarda çekim modları “otomatik, yarı otomatik ve manuel” olmak üzere temelde 3 grupta bize sunulur.

1- Otomatik modlar

Tam otomatik ve hazır (ön tanımlı) modlar bu grupta yer alır. Pozlama üçgeni elemanları (diyafram, enstantane, ISO) değerleri yanısıra beyaz dengesi, odaklama vb. otomatik modlarda kameranız tarafından belirlenir, ancak bu değerler tam otomatikte tümüyle; hazır modlarda ise sizin seçiminize karşılık gelen belirli bir aralıkta gerçekleşir.

Tam otomatik mod (Auto)

Otomatik çekim moduPozlama elemanları (diyafram, enstantane, ISO) ve diğer tüm kontrolü (beyaz dengesi, odaklama vb.) kameranız yapar. Siz yalnızca deklanşöre basmakla yetinirsiniz.

Hata yapmaktan çekinen yeni başlayanlar en çok bu modu kullanırlar. Ancak otomatik mod her zaman beklenen sonucu vermez. Kameranızı yönetmede kendinizi yeterli hissetmeye başladığınızda otomatik modu kullanmayı bırakır, kontrolü adım adım ele almaya başlarsınız.

Hazır (Ön tanımlı) modlar

Ön tanımlı hazır çekim modlarıHazır modların tam otomatik moddan farkı şudur: Tam otomatik modda kameranız çekim yapacağınız ortamı ve ayarları tamamen kendi alıcılarına göre belirler; hazır modlarda ise nasıl bir ortamda olduğunuzu ve ne çekmek istediğinizi seçiminizle siz önceden belirlemiş olursunuz ve sonrasını kameranıza bırakırsınız. Böylece kameranız, sizin seçtiğiniz hazır moda karşılık gelen bir hareket aralığında değerleri belirler. Hazır (ön tanımlı) mod seçenekleri hakkında kısa bilgiyi aşağıda son kısımda bulabilirsiniz.

2- Yarı otomatik modlar

Yarı otomatik modlarda, yaptığınız seçime göre diyafram, enstantane ve ISO ayarlarından birinin kontrolünü siz ele alırsınız, diğerlerini kameranız sizin adınıza yapar. Bununla birlikte yukarıdaki otomatik modlar dışındaki modlarda ISO bağımsız olarak kontrol edilebilir. Buna göre, aşağıda sıralayacağım yarı otomatik ve manüel modlarda ISO kontrolünü yine seçiminize göre otomatikte bırakabilir veya kendiniz manüel olarak yapabilirsiniz.

Diyafram öncelikli çekim modu (Av veya A)

Diyafram öncelikli çekim modu

Bu modda siz diyafram değerini kontrol ederken kameranız istenen pozlamayı sağlayacak şekilde enstantane değerini belirler. İsterseniz poz telafisi yapabilirsiniz. (ISO’yu otomatikte bırakabilir veya siz kontrol edebilirsiniz.)

Av modunu genellikle alan derinliğini yönetmek istediğimizde kullanırız. Bu modda diyafram değerini kendimiz belirleriz. Enstantane değerini ise kameramız (ortamdaki ışığı ölçerek) pozometredeki “sıfır” değerini (veya poz telafisiyle sizin verdiğiniz değeri) tutturacak şekilde kendisi belirler.

Diyafram ve alan derinliği konularında daha geniş bilgi için buraya tıklayın.

Enstantane öncelikli çekim modu (Tv veya S)

Enstantane öncelikli çekim moduBu modda siz enstantane değerini kontrol ederken kameranız (gelen ışığı ölçerek) diyaframı kontrol eder. İsterseniz poz telafisi yapabilirsiniz. (ISO’yu otomatikte bırakabilir veya siz kontrol edebilirsiniz.)

Tv modunu genellikle hareket bulanıklığını önlemek veya hareket etkisi yaratmak istediğimizde kullanırız. Bu modda perde hızını kendimiz belirleriz; diyafram değerini ise kameramız (ortamdaki ışığı ölçerek) pozometredeki “sıfır” değerini (veya poz telafisiyle sizin verdiğiniz değeri) tutturacak şekilde kendisi belirler.

Enstantane ve hareket bulanıklığı konularında daha geniş bilgi için buraya tıklayın.

Program (P) modu

Program çekim moduOtomatik entsantane ve diyafram çekim modu. Bu modu yukarıdaki ikisinin paralelinde “ISO öncelikli çekim modu” gibi de düşünebilirsiniz. Bu modda siz ISO değerini berirlerken, kameranız entsantane ve diyaframın her ikisini de kontrol ederek ideal pozlamayı sağlar. İsterseniz poz telafisi yapabilirsiniz.

Program modu bazı gruplamalarda otomatik mod olarak da kabul edilir. Tam otomatikten (Auto) farklı olarak bu modda ISO kontrolünü siz yapabilirsiniz. ISO’yu otomatikte bıraktığınızda dahi program modunda otomatikten farklı olarak poz telafisi ve yanısıra beyaz ayarı, netleme noktası seçimi gibi diğer bazı ayarları yapabilirsiniz.

P modunu kullanarak ISO değeri ile sensörün ışığa hassasiyetini artırıp ışığın az olduğu ortamlarda kameranıza entsantane ve diyafram ayarında daha fazla kontrol alanı sağlayabilirsiniz. Bununla birlikte daha az parazitli görüntüler elde etmek adına ISO değerini düşük bir düzeyde sabit tutmak istediğinizde de bu mod işinize yarayabilir.

ISO konusunda daha geniş bilgi için buraya tıklayın.

3- Manuel modlar

Manuel modlarda diyafram, enstantane ve ISO değerini birbirinden bağımsız şekilde kontrol edersiniz. Mod çarkında genellikle bu gurupta 2 mod yealır.

Manuel mod (M)

Manuel çekim moduManuel çekim modunda diyafram ve enstantanenin her ikisini de siz kontrol edersiniz. ISO’yu otomatikte bırakabilir veya siz kontrol edebilirsiniz.

Kameranız manuel modda iken yarı otomatik modlardaki poz telafisi göstergesi farklı bir işlev kazanır ve yaptığınız ayarlara karşılık elde edeceğiniz pozlamayı gösterir. Böylece verdiğiniz değerlere göre elde edeceğiniz pozlamayı izleyebilir, ona göre gerekli değişikliği yapabilirsiniz.

Bulb modu (B)

Bulb çekim moduDSLR kameralarda sunulan seçeneklerde enstantane değeri genellikle en fazla 30 saniyeye kadar çıkabilir. 30 saniyeden daha uzun pozlama yapabilmek için DSLR kameralarda bir manuel deklanşör seçeneği olarak bulb modu yer alır. Bulb modunda deklanşör basılı kaldığı süre boyunca perde açık kalır ve çekim yapabilirsiniz. Bu modda da diyafram, enstantane ve ISO değerini birbirinden bağımsız şekilde kullanabilirsiniz.

Genellikle gece ve yıldız fotoğrafları ile ışıkla boyama gibi teknikler için bulb modu kullanılır. Sarsıntıların görüntüyü bozmadan çekim yapılabilmesi için bu modda kameranın sabitlenmesi ve hatta uzaktan kumanda kullanılması zorunlu hale gelir. Ayrıca çok uzun süreli pozlamalarda sensörün ısınacağı ve ömrünün kısalacağı hatırdan çıkarılmamalıdır.

 

Hazır (ön tanımlı) çekim modları

İsimlerinden de anlaşılacağı üzere bu modlar yapacağınız çekim türüne göre önceden hazırlanmış ayarlar içerirler. Dolayısıyla çoğunlukla daha iyi sonuçlar almanızı sağlarlar.

Portre çekim moduPortre modu

Kameranız düşük bir diyafram değeri (f/4.6 gibi) kullanarak netlediğiniz konunun net, arkaplanın bulanık çıkmasını sağlar. Böylece çektiğiniz portreler fotoğrafta daha çok öne çıkar.

Manzara çekim moduManzara modu

Portre modunun aksine, kameranız bu modda yüksek bir diyafram değeri (f/16 gibi) kullanarak geniş bir alan derinliği oluşturur ve tüm görüntünün net çıkmasını sağlar. Manzara fotoğraflarında alan derinliğinin mümkün olduğunca fazla olması arzu edilir.

Makro çekim moduMakro modu

Küçük objelerin yakın çekimi için kullanabileceğiniz moddur. Alan derinliği oldukça azdır. En yakın çekim mesafesi lense bağlı olarak değişir.

Spor çekim moduSpor (aksiyon) modu

Kameranız yüksek perde hızı kullanarak hareketi dondurmayı (hareketli nesnelerin net çıkmasını) ve sabit görüntü elde etmenizi sağlar.

GEce çekim moduGece çekim modu

Az ışıklı ortamları görüntülemek için kullanılır. Kameranız diyafram ve enstantane değerlerini düşürerek uzun pozlamayla çekim yapmanızı sağlar. Sarsıntı bulanıklığını önlemek için kameranızı sabitlemeniz gerekir.

Flaşsız çekim moduFlaşsız çekim modu

Kameranız flaşsız ayarlar ile otomatik çekim yapar.

Bazı dijital kameralarda panaromik mod, kar modu, havai fişek modu, çocuk/pet modu, yüz tanıma ve sualtı modu gibi ilave hazır özel ayarlar da bulunur.

Kameraların teknolojisi ilerledikçe, daha çok ayarın kullanıcıya ihtiyaç duyulmadan yapılabildiğini ve fotoğrafçılara yalnızca “anı yakalamanın” kaldığını göreceğiz.

Görüşmek üzere! Fotoğraf çekmeye devam edin!

Bu bilgileri yararlı bulduysanız, daha çok fotoğrafseverin yararlanması için paylaşın ve yorumlayın!

Paylaşmak önemsemektir.

Yazar Hakkında

Baki Karaçay

20 yılı aşkın süre profesyonel tecrübe sahibi Mühendis ve Kamu Yönetimi Uzmanı. Halen çokuluslu AB projelerinde Koordinatörlük ve Proje Döngüsü Yönetimi (PCM) Eğitmenliği görevlerini yürütüyor. Gönüllü olarak fotoğrafçılık, kayak ve bağlama dersleri veriyor. Ödüllü fotoğrafları ve yayınlanmış yazıları var.